logo

«O‘zbekiston avtomobilsozlik sanoati - Vatanimiz mustaqilligining muhim yutuqlaridan biridir»

27.10.2016

Bizning mustaqil davlatimiz rivojlanish yo‘lidan bormoqda. Bizning ilk muvaffaqiyatlarimizdan  biri - iqtisodiyotimiz uchun mutlaqo yangi soha  avtomobilsozlik sohasining tug‘ilishi bo‘ldi

Islom Karimov

                                                                    O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti 

Mamlakatimizda istiqlolga erishganimizning dastlabki yillaridanoq puxta o‘ylangan va bosqichma-bosqich amalga oshirib kelinayotgan islohotlar o‘z natijalarini bermoqda. Istiqlol yillarida avtomobilsozlik, kimyo va neft-kimyo, oziq-ovqat, qurilish materiallari sanoati, telekommunikatsiya uskunalari va keng turdagi maishiy elektronika mahsulotlari ishlab chiqarish kabi tarmoqlar jadal taraqqiy etib, sanoatimizning lokomotivlariga aylandi.

Bugun birgina avtomobilsozlik sohasi haqida so‘z yuritadigan bo‘lsak, mamlakatimiz istiqlolga erishgandan so‘ng o‘z faoliyatini boshlagan Asaka avtomobil zavodida yengil avtomobillarning uchta rusumi ishlab chiqarilgan bo‘lib, o‘sha paytda transport vositalari haqida gap ketganda birgina vodiyning Asaka shahri tilga olinar edi. Hozirda esa Toshkent, Samarqand va Xorazm viloyatlari ham O‘zbekiston avtomobil sanoatining markazlari sifatida tilga olinmoqda. Mazkur zavodlar yengil va yuk avtomobillari, maxsus transport vositalarining 100 dan ortiq turlarini ishlab chiqarmoqda. Bu esa o‘tgan davr mobaynida  yurtimiz avtomobil sanoati qanday shiddat bilan rivojlanganini ko‘rsatadi.

1996 yil 19 iyul kuni Asakada «O’zDaewooAvto» qo‘shma korxonasining ishga tushirishi bilan mamlakatimiz iqtisodiyotida butunlay yangi - avtomobilsozlik tarmog‘iga asos solindi. Mazkur tarixiy sanadan boshlab, to bugungi kunga qadar Asaka avtomobil zavodida eng zamonaviy standartlarga javob beradigan, qulay, ishonchli va tejamkorligi jihatidan xorijiy avtoulovlar bilan raqobatlasha oladigan avtomashinalar ishlab chiqarilmoqda.

2008 yil mart oyida O‘zbekiston avtomobil sanoati hayotida muhim voqyea ro‘y berdi. Zavod negizida «O‘zavtosanoat» aksiyadorlik kompaniyasi va «General Motors»  kompaniyasi ta'sischiligida, yangi «GM Uzbekistan» korxonasi tashkil etildi. Buning natijasida o‘zbek avtomobillari yanada zamonaviy va ko‘rkam avtomobil rusumlari hisobiga kengaya boshladi. «Chevrolet» brendi ostida «Captiva» rusumli avtmobil ishlab chiqarilishi boshlandi. Shu yilning noyabr oyida esa Asaka avtomobil zavodi konveyeridan o‘zida ko‘rkam va keng interyerni mujassamlashtirgan millioninchi avtomobil - «Lacetti» avtomobili chiqdi.

Qisqa davr ichida zavodda «General Motors» kompaniyasining yana ikki yangi global rusumi - «Spark» va «Kobalt» avtomobillarini ishlab chiqarish o‘zlashtirildi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012 yil 22 noyabrdagi «2013-2015 yillarda Xorazm viloyatining sanoat salohiyatini rivojlantirish dasturi to‘g‘risida»gi 1856-sonli qarori va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013 yil 21 fevraldagi «Xorazm viloyatida «Damas» rusumli yengil avtomobillarni ishlab chiqarishni tashkil qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi 51-sonli qaroriga  muvofiq  viloyatda «GM Uzbekistan» aksiyadorlik  jamiyatining  Xorazm viloyat filiali - «Xorazm avto» zavodi ishga tushirildi.

2014 yilning  birinchi yarmida «Damas» va «Orlando» rusumli avtomobillarni  yig‘ish  boshlandi.  Shu yilning o‘zida 30,7 ming dona«Damas» va «Orlando» avtomobillari ishlab chiqarildi. Bundan tashqari,  yurtimizdagi  kichik biznes egalari va xususiy tadbirkorlarga qulaylik yaratish maqsadida o‘tgan yilning oxirida «Labo» avtomobilini ishlab chiqarish ham yo‘lga qo‘yildi.

Natijada, 1996 yilda uchta rusumdagi avtomobillarni ishlab chiqarish bilan o‘z faoliyatini boshlagan zavodda bugun o‘n bitta rusumdagi yengil avtomobillar ishlab chiqarilmoqda. Ularning orasida yaqinda avtoishqibozlarga taqdim etilgan «Nexia» avtomobilining yangi avlodi mamlakatimiz  mustaqilligining 25 yilligiga munosib sovg‘a bo‘ldi. Mazkur yangi avtomobil qulayligi, jihozlanishi, xavfsizligi bo‘yicha eng yuqori talablar darajasida ishlab chiqarilmoqda. Shuni alohida ta'kidlash kerakki, ko‘p yillardan buyon  yengil avtomobillarimiz  aksariyat  kompaniyalar tomonidan  o‘tkaziladigan  reytinglarda  ommabopligi  bo‘yicha yuqori o‘rinlarni egallab kelmoqda.  Xususan, «Matiz» avtomobili  Rossiya bozorlarida  ommabopligi va ko‘p sotilgani  bilan «Yil avtomobili»  degan nomni qo‘lga kiritib kelmoqda.

Avtomobilsozlikni  rivojlantirish va uning ishlab chiqarish salohiyatini yuksaltirishda mahalliylashtirish muhim o‘rin tutishi hech kimga sir  emas. Bu iqtisodiyotni barqaror taraqqiy ettirish, yangi ish o‘rinlari tashkil etish, ishlab chiqarishga yangi va samarali texnologiyalarni tatbiq qilishni jadallashtirish imkonini beradi.

Agar zavod tashkil topgan 1995-1996 yillarda «O‘z-DongJu», «O‘z-DongVon», «O‘z-TongXong», «O‘z-SeMyung»  kabi 10 ga yaqin qo‘shma korxonalar faoliyat  yuritgan  bo‘lsa,  hozirgi kunda «O‘zavtosanoat» aksiyadorlik kompaniyasi tarkibidagi 35 dan ortiq yirik qo‘shma va mahalliy ishlab chiqarish korxonalari ishlab turibdi. Bundan tashqari, 300 dan ortiq xususiy korxonalar «O‘zavtosanoat» AK tizimidagi yirik korxonalar uchun zaruriy materiallarni yetkazib bermoqda.

2011 yili O‘zbekistonda «General Motors» korporatsiyasi bilan hamkorlikda dvigatellar ishlab chiqaradigan yangi qo‘shma korxona faoliyati yo‘lga qo‘yilganini ham alohida ta'kidlash joiz. Mahalliylashtirish Dasturi asosida  tashkil  etilgan «General Motors Powertrain Uzbekistan» qo‘shma korxonasi yiliga 132 mingdan ortiq dvigatel ishlab chiqarish quvvatiga ega. Muhimi  shundaki, «Yevro-5» Xalqaro ekologik standartlariga to‘la javob beruvchi o‘zimizda ishlab chiqarilayotgan ushbu dvigatellar Asaka avtomobil zavodiga yetkazib berilishi bilan birga, qator xorijiy mamlakatlarga ham eksport qilinmoqda.

Yurtdoshlarimizning g‘urur va iftixoriga aylangan O‘zbekiston avtomobil sanoati haqida so‘z yuritar ekanmiz, transport va logistika xizmatini yangi bosqichga ko‘tarishda ishlab chiqarilayotgan zamonaviy va shinam  avtobuslar, kichik hamda o‘rtacha og‘irlikdagi yuk tashuvchi avtomobillar, shuningdek, og‘ir yuklarni tashuvchi katta yuk avtomobillarining alohida ahamiyatga ega ekani hech kimga sir emas.

Xektor VILLERREAL, O‘zbekistondagi «GM Operations» kompaniyasining Prezidenti va boshqaruv direktori:  «Nexia»  ko‘p yillardan buyon avtomobilsozlarning ishonchini oqlagan  muvaffaqiyatli avtomobillardan biri hisoblanadi.  Bu avtomobilning yangi avlodi ham  o‘zida  qulaylik va xavfsizlikning yangi darajasini hamda qator qo‘shimcha funksiyalarni  o‘zida mujassam etgan.  Shuni alohida ta'kidlash kerakki,  ushbu avtomobilni aynan O‘zbekiston xalqi  Asakadagi avtomobil zavodida ishlab chiqaradi.  Bu esa  O‘zbekistonning har bir fuqarosiga  faxr va iftixor tuyg‘ularini bag‘ishlashi turgan gap.

VADIM KRYUCHKOV, «Za rulem» jurnali muharriri (Rossiya): Ilk bor men O‘zbekistonga Asakadagi avtomobil zavodi ochilgan yillari kelganman. O‘tgan yigirma yilda butunlay yangi soha bo‘lishiga qaramay O‘zbekiston avtomobil sanoati to‘liq shakllandi. Samarqandda yuk avtomobillari va avtobuslarni ishlab chiqarish bo‘yicha ikkita katta zavod faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Natijada, mamlakat nafaqat transport vositalariga bo‘lgan ehtiyojini qondirmoqda, balki ularni xorijga ham eksport qilmoqda. Bu esa mamlakatda avtomobil sanoatini rivojlantirish uchun keng imkoniyatlar mavjudligidan darak beradi

Yuk avtomobillari va avtobuslar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan Samarqand avtomobil zavodi tashkil etilgan birinchi yildayoq ikki xil rusumdagi avtobus va uch xil rusumdagi yuk avtomobillarini ishlab chiqarish o‘zlashtirildi. Shundan so‘ng, korxona yil sayin rivojlanib, 2002 yilning dekabr oyida xalqaro ISO 9001:2000 standarti bo‘yicha Sifat Menejmenti Tizimi bilan sertifikatlangani diqqatga sazovordir.

Raqamlarga e'tibor beradigan bo‘lsak, «Samavto» MCHJ da 2007 yilda 384 ta yuk avtomobili va 1116 ta avtobus  ishlab chiqarilgan bo‘lsa, bugungi kunda  3800 dan ziyod avtobus va yuk avtomobillari ishlab chiqarilmoqda. Mazkur transport vositalari  mamlakatimiz ko‘chalariga ko‘rk qo‘shish bilan birga hamyurtlarimiz uzog‘ini yaqin, og‘irini yengil qilmoqda.

SHODIXO‘JA ABULQASIMOV, Samarqand avtomobil zavodining Ratsionalizatsiya, modernizatsiya va yangi texnologiyalarni joriy etish bo‘limi boshlig‘i: Zavodimiz zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan bo‘lib, sifatli mahsulotlarni ishlab chiqaradi. Dunyodagi ko‘plab mamlakatlarda «ISUZU Motors Ltd» kompaniyasining hamkorlari mavjud bo‘lib, ularning orasida Samarqand avtomobil zavodining ham alohida o‘rni bor. Masalan kompaniyaning aksariyat davlatlardagi hamkorlari  faqat shassining o‘zini ishlab chiqaradigan bo‘lsa, ulardan farqli ravishda, zavodimizda yuk avtomobillari to‘laligicha ishlab chiqariladi.

Ayni paytda esa bu yerda siqilgan tabiiy gazda harakatlanishga  moslashtirilgan yuk avtomobillari ham ishlab chiqarilmoqda. Zavodning yosh muhandislari sa'y-harakatlari bilan yaratilgan 30 dan ortiq kuzov modifikatsiyalari esa ishlab chiqarishga joriy etilgan. Bortli, yengil va izotermik furgonlar, refrijeratorlar, suv, non, sut, ichimliklar tashishga mo‘ljallangan mashinalar, o‘zi ag‘dargich (samosval) va o‘t o‘chirish avtomobillari, ko‘chma (mobil) qon quyish stansiyalari, ko‘chma  dorixonalar, gaz-qutqaruv, shtab, maxsus transport vositalari, shular jumlasidandir.

Muhtaram Prezidentimiz Islom Karimovning 2011 yil 16 fevralda qabul qilingan «Og‘ir yuk ko‘taradigan avtotransport vositalarini ishlab chiqarishni kelgusida rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi qaroriga muvofiq, O‘zbekistonda og‘ir yuk tashuvchi MAN avtomobillarini ishlab chiqarish va ularga xizmat ko‘rsatish kompleksi qurilishiga asos solindi. «JV MAN Auto-Uzbekistan» O‘zbekiston-Germaniya qo‘shma korxonasida bugun 15 tonnadan  50 tonnagacha yuk ko‘tarish quvvatiga ega zamonaviy va ishonchli yuk avtomobillari ishlab chiqarilmoqda.

Yurtimizda og‘ir yuk ko‘taradigan MAN avtomobillarini ishlab chiqarish va ularga xizmat ko‘rsatish majmuasini barpo etishning yakuniy bosqichida yuk avtomobillari uchun tirkamalar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan «UzAuto Trailer» MCHJ zavodi qurildi. Ayni paytda bu yerda o‘zi ag‘dargich (samosval) va yuk avtomobillari uchun yarim tirkamalar ishlab chiqarilmoqda. Buning natijasida MAN zavodida yig‘ilgan transport vositalariga yangi korxonada ishlab chiqarilgan tirkamalar o‘rnatilib, konveyerdan tayyor holatda iste'molchilarga yetkazib berilmoqda. Bu esa xaridorlarning o‘z xohish va talablaridan  kelib  chiqqan  holda transport vositalarini xarid qilishlarida muhim ahamiyatga ega. Dastlab korxonaning ishlab chiqarish liniyasida atigi to‘rt rusumdagi yuk mashinalari yig‘ilgan bo‘lsa, bugun bu yerda 50 turdagi tirkamalar ishlab chiqarilmoqda.

Shuni alohida ta'kidlash kerakki, «O‘zavtosanoat» aksiyadorlik kompaniyasi avtomobillar eksporti hajmini va geografiyasini yanada kengaytirish  yuzasidan  doimiy  ish olib bormoqda. Ayni paytda «GM Uzbekistan» avtomobil zavodida ishlab chiqarilayotgan bir-biridan ko‘rkam avtomobillarni nafaqat MDH davlatlari, balki YAqin Sharq va Afrika davlatlariga ham eksport qilish yo‘lga qo‘yildi. Bundan tashqari, «Samavto» MCHJ  va  «JV MAN Auto Uzbekistan»  qo‘shma korxonasining yuk avtomobillari va maxsus mashinalari ham ayni paytda MDH davlatlariga eksport qilinmoqda.

 Bugun ishlab chiqarilayotgan yengil va yuk avtomobillari, maxsus transport vositalari avtomobilsozlik sohasida mehnat qilayotgan yurtdoshlarimizning o‘tgan yigirma yillik tinimsiz izlanishlari, samarali mehnat va orttirilgan boy tajribalari mahsulidir. Shu bois, o‘tgan davr mobaynida hammamiz uchun qadrdon bo‘lib qolgan mazkur transport vositalari hayotimizning ajralmas qismiga, milliy g‘ururimizga aylandi.

Yildan-yilga barqaror rivojlanish yo‘lidan dadil odimlayotgan yurtimizda sanoatimizning asosiy tarmoqlaridan biri bo‘lmish avtomobilsozlikning izchil taraqqiy topishi ko‘p jihatdan amaldagi qonunlar, mavjud shart-sharoitlar va inson omiliga bog‘liq. Shu jihatdan olganda, yurtimiz avtomobilsozlik sohasi bo‘yicha malakali kadrlar tayyorlanayotgani milliy avtomobilsozligimiz istiqbolini belgilovchi asosiy omillardan biriga aylanib bormoqda.

Davlatimizda ishlab chiqarishdagi asosiy kuch sifatida asosan yoshlarga alohida e'tibor qaratilayotgani va ularning o‘z sohasida yetuk va malakali kadrlar bo‘lib yetishishlari uchun qulay shart-sharoitlar yaratilayotganini, birgina mamlakatimiz avtomobil sanoati misolida ham kuzatishimiz mumkin. Chunki yurtimiz avtomobil sanoatiga tamal toshi qo‘yilgan ilk kunlardanoq sohada malakali va yetuk kadrlarga bo‘lgan ehtiyojni qondirish masalasiga ham alohida e'tibor qaratilgan.

Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti, Andijon mashinasozlik instituti, Asaka va Samarqand avtomobilsozlik kasb-hunar kollejlari faoliyatining yo‘lga qo‘yilishi va ushbu maskanlarda yoshlarga xalqaro standartlar bo‘yicha ta'lim berilayotgani ushbu e'tiborning amaliy natijasi hisoblanadi. Yurtimiz  avtomobilsozlik sohasi  uchun yuqori malakali kadrlarni yetkazib beruvchi Toshkent shahridagi Turin politexnika universitetida ayni paytda 728 nafar talaba mashinasozlik texnologiyasi, energetika, sanoat, qurilish va arxitektura, informatsion texnologiyalar va sanoatni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi kabi yo‘nalishlarda ta'lim olmoqda.  O‘tgan yetti  yil davomida 1175 nafar bakalavr va 25 nafar magistrlar universitetni bitirgan  bo‘lib, ularning aksariyati hozirgi vaqtda mamlakatimizning yirik ishlab chiqarish korxonalarida samarali faoliyat yuritmoqda, ularning ratsionalizatorlik takliflari ishlab chiqarishga joriy etilib, sohani modernizatsiya qilishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.

«O‘zavtosanoat» AK tomonidan, tizimdagi korxona va tashkilotlar hamda sanoat  va avtomobilsozlikka ixtisoslashgan kasb-hunar kollejlari o‘rtasidagi hamkorlikni yanada rivojlantirish bo‘yicha maxsus chora-tadbirlar dasturi ishlab chiqilgan. U o‘quvchilarning ishlab chiqarishdagi tajribasini tashkil qilishga, ularni ish bilan ta'minlashga va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta'limi muassasalarining moddiy-texnik bazalarini mustahkamlashga yo‘naltirilgan.  Ushbu  maqsadlarni  hisobga olgan holda tizimdagi 35 dan ortiq qo‘shma va mahalliy ishlab chiqarish korxonalariga o‘ttiz uchta kasb-hunar kollejlarining bitiruvchi kurslarida ta'lim olayotgan 13 ming nafardan ortiqroq o‘quvchilar biriktirilgan.

O‘tgan yigirma yil davomida yurtimiz avtomobil sanoati avtomobillarga texnik va servis xizmati ko‘rsatish kabi bir qator xizmat turlarini  rivojlantirish orqali  ko‘plab yangi ish o‘rinlari yaratilishiga turtki bo‘ldi. Bularning barchasi yurtimiz istiqloli tufayli yaratilgan  qulay shart-sharoitlar mahsulidir. Buning natijasida mamlakatimiz avtomobilsozlik sohasi jamiyatning boshqa turdosh sohalarini ham rivojlantirishga turtki  bo‘lish  bilan  birga, yurtimizning chekka hududlaridagi yurtdoshlarimizning ish bilan bandligini ta'minlashda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Bugun kompaniya tizimida 27 ming nafardan ortiq yurtdoshlarimiz doimiy ish o‘rniga ega. O‘z o‘rnida aytish kerakki, bu raqam  yil sayin o‘sib bormoqda.

Yurtimiz istiqloli tufayli yangidan tashkil etilgan va qisqa muddatda yetakchi tarmoqlardan biriga aylangan yurtimiz avtomobil sanoatida qo‘lga kiritilgan yutuqlar bilan tanishgach, bularning barchasi aynan yurtimiz istiqloli bilan bevosita bog‘liq ekanini his qilasiz. Bu esa har birimizga Vatandan, uning Mustaqilligidan faxrlanish bilan birga, g‘urur va iftixor tuyg‘ularini bag‘ishlaydi. Vatanimiz Mustaqilligi har birimiz uchun ulug‘ ne'mat ekanligini har nafasda anglatib turadi. Eng ulug‘ eng aziz ayyom- yurtimiz istiqlolining 25 yilligi barchangizga muborak bo‘lsin!

 

tepaga