UzAuto Motors kompaniyasi 2022 yilning dastlabki olti oyida 160 000 dona avtomobilni sotuvga çiqarib, işlab çiqariş böyiça rekord örnatdi. «Katta işonç bilan ta'kidlaş mumkinki, MDH mamlakatlari içida avtomobil işlab çiqariş hajmlari böyiça 2022 yilning birinçi yarim yilligi yakunlariga köra yetakçilik şohsupasi aynan özbek kompaniyasiga tegişli»,- deb hisoblaydi PROMREYTING tahlil agentligi ekspertlari.
Rossiyaning mazkur agentligi yangi tadqiqotiga köra, joriy yilning dastlabki 6 oyida Özbekiston Rossiya Federatsiyasiga nisbatan köproq yengil avtomobil işlab çiqardi va MDH avtomobil işlab çiqaruvçilari orasida işlab çiqariş hajmlari böyiça yetakçilikni qölga kiritdi.
9 ta Hamdöstlikka a'zo mamlakatlarning beştasida öz avtomobil sanoati mavjud, deya ta'kidlamoqda avtomobil işlab çiqariş hajmlari böyiça MDH mamlakatlarining eng yirik kompaniyalari reytingini tuzişni maqsad qilgan agentlik. Bunda 2021 yil va 2022 yilning birinçi yarmiga oid ma'lumotlar hisobga olingan. Sönggi oylarda jahon siyosati va iqtisodiyotidagi vaziyat keskin özgargani sababli bu yilgi statistika öz içida ayrim kutilmagan holatlarni qamrab olgan, deb ogohlantiradi tadqiqot mualliflari.
Boşlanişiga MDH tarkibiga qaysi mamlakatlar kirişini eslatib ötiş joiz, bu - Rossiya, Belarus', Qozoğiston, Qirğiziston, Armaniston, Ozarboyjon, Moldaviya, Tojikiston va Özbekiston. 9 ta davlat aholisining umumiy soni — 250 mln kişi atrofida, ya'ni bu ulkan bozor, garçi MDH doirasida umumiy iqtisodiy makon bilan umumlaştirilmagan bölsa-da. Sanab ötilgan mamlakatlardan faqat dastlabki beştasi yagona bojxona va iqtisodiy makon şaroitida iş olib boradi, boisi ular boşqa mintaqaviy integratsiya taşkiloti – Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi (EOII), garçi alohida toifadagi tovarlar uçun taşqi savdo hamkorligining soddalaştirilgan va öziga xos şartlar asosidagi ba'zi şakllari MDH içkarisida ham közda tutilgan.
Rivojlangan avtomobil sanoati SSSR davridan boşlab Rossiya va Belarusda tarixan şakllangan. Sönggi 25 yil içida Özbekiston va Qozoğistonda ham yirik avtosanoat korxonalari noldan barpo etildi. Şuningdek, Belarusda yengil avtomobil işlab çiqariş yölga qöyildi. Sönggi yillarda Ozarbayjonda kiçik avto yiğiş korxonalari paydo böldi.
«Şu örinda qayd etiş kerakki, - ta'kidlanadi tadqiqotda, - sönggi yillarda Qozoğistonning yirik avtomobil işlab çiqaruvçisi bir vaqtning özida bir neçta biznesini yopib tang vaziyatga tuşib qoldi. Hozirda yetakçilik maqomi AZIYa AVTO dan SariarkaAvtoProm"ga ötdi. Vaziyatni odatiy deb bölmaydi. Biz bu qadar yirik mojarolar va biznesning bölinişidan ança çiqib qolganmiz. Har holda bu töqsoninçi yillar emas...
Şuningdek, AVTOVAZning Ijevsk maydonçasidagi “osilib turgan” holatni ham aytib ötiş kerak. Tadqiqot ötkaziliş vaqtida media makonida Lada Vesta’ning işlab çiqarilişini Ijevskdan Tol'yattiga köçiriş ehtimoli haqida xabarlar tarqaldi.
Uşbu 5ta mamlakatda 2021 yil yakunlariga köra yengil+engil tijorat avtomobillarini işlab çiqariş hajmlari nisbati quyidagiça:
1. Rossiya — 1,4 mln avto
2. Özbekiston — 236 ming
3. Qozoğiston — 93 ming (yuk maşinalari va avtobuslar bilan birga)
4. Belarus —35 mingga yaqin
5. Ozarboyjon — 2 ming
2021 yil yakunlariga köra, MDHda yengil va yengil tijorat avtomobillari yirik işlab çiqaruvçilari TOP-10ligi qöyidagiça körinişga ega:
1. AVTOVAZ (Tol'yatti va Ijevsk, Rossiya) — 430 ming avto;
2. UzAuto Motors (Asaka va Xorazm, Özbekiston) — 236 ming;
3. Hyundai Motor Manufacturing Rus (Sestroresk, Rossiya) — 234 ming;
4. Avtotor (Kaliningrad, Rossiya) — 177 ming;
5. Volkswagen Group Rus (Kaluga, Rossiya) — 118 ming;
6. GAZ (Nijniy Novgorod, Rossiya) — 117-127 ming avto: 65-75 ming öz brendidagi yengil tijorat avtomobili (aniq ma'lumot yöq) + 52 ming yengil VW va Skoda avtomobili;
7. Renault Rossiya (Moskva, Rossiya) — 88 ming;
8. Toyota Motor Manufacturing Rus (Şuşari, Rossiya) — 81 ming;
9. SariarkaAvtoprom (Kostanay, Qozoğiston) — 60 ming (yuk avtomobillari va avtobuslar bilan birga);
10. Nissan Motor Manufacturing Rus (Sankt-Peterburg, Rossiya) — 45 ming.
«2022 yilning birinçi yarmida Yevroosiyodagi siyosiy va iqtisodiy vaziyat ma'lum sabablarga köra keskin özgardi. Ukrainadagi voqealar tufayli Ğarb fevral oxiridan buyon Rossiyani sanksiyalar bilan ayovsiz «böğmoqda». Yevropa va Yaponiya kompaniyalarning aksariyat qismi noma'lum vaqtga RFdagi faoliyatini töxtatdi. Xorijdan butlovçi qismlarning töliq yetkazib berilmasligi oqibatidarossiya kompaniyalariga tegişli avtozavodlarda normal avtomobil işlab çiqiş sur'ati izdan çiqdi», - ma'lumot beradi PROMREYTING.
Rossiya avtosanoati yetakçisi — AVTOVAZ — 2022 yilning yanvar'-iyun' oylarida avtomobil işlab çiqarişga oid ma'lumotlarni oşkor qilmadi, ammo mustaqil ekspertlarning taxmin qilişiça, körsatilgan davrda kompaniya özining ikkita avtozavodida jami 80 mingdan köp bölmagan maşinani yiğdi, negaki, komponentlarning yetib kelişidagi uzilişlar sababli AVTOVAZ quvvatlari fevraldan iyulgaça bölgan vaqt oraliğida asosan işsiz turib qoldi.
Rossiyadagi Hyundai zavodi mart boşidan buyon siyosiy sabablarga köra işlaşdan töxtagan, biroq dastlabki ikki oy yakunlariga köra u 40 mingga yaqin maşinani sotuvçga çiqarişi mumkin edi.
2022 yil boşidan buyon RF hududidagi boşqa avtozavodlarda maşina işlab çiqariş natijalariga oid ma'lumotlar juda kam.
Işonç bilan aytiş mumkinki, 2022 yil davomida Özbekiston va Qozoğiston avtozavodlari öz konveyerlarida maşina çiqarişni faol oşirib boradi, negaki ular ayni payda Rossiya va Belarusdagi korxonalar aziyat çekayotgan xalqaro çeklovlardan holi.
Bundan taşqari, UzAuto Motors töğri investisiya siyosatini olib bormoqda. Kompaniya öz işlab çiqariş quvvatlarida GM GEM platformasidagi avtomobillarning işlab çiqarilişini yölga qöyiş uçun 620 mln dollar sarmoya kiritdi. 2022 yilning iyulidan (bu inqirozning ayni avj pallasi ekanligini hisobga oliş zarur) özbek kompaniyasining Asaka şahridagi quvvatlarida eng yangi Chevrolet Tracker krossoverining ommaviy işlab çiqarilişiga start berildi. 2023 yil boşida unga sedan Chevrolet Onix qöşiladi.
Keltirilgan ma'lumotlarga tayanib, işonç bilan aytiş mumkinki, MDHdagi avtomobil işlab çiqariş geografiyasi yaqin yillarda sezilarli darajada özgarmaydi.
- 09/08/2022
- Bölim: Yangiliklar